روش درس خواندن صحیح

« روش صحيح مطالعات درسي »

خیلی از ما دانش آموزان و دانشجویان ایرانی پس از سالها درس خواندن هنوز روش صحیح مطالعه و یادگیری رو یاد نگرفتیم شاید دلیل اصلی این اتفاق عدم تسلط مدرسان و یا عدم کنجکاوی و پیگیری خود دانش آموزان و دانشجویان باشد اما واقعیت امر این است که سالانه صدها مقاله در رابطه با روشهای یادگیری منتشر میشه و روز به روز تغییرات گسترده ای در رابطه با یادگیری درسها ایجاد میشود حتی مدل یادگیری درسهای فیزیک شیمی و یا سایر دروس با یکدیگر متفاوت میباشند.

در این مقاله کوتاه سعی میشود تا شما را با یکی از متداولترین روشهای یادگیری آشنا کنیم این روش با نام PQRST  شناخته میشود كه يك تكنيك مفيد، موثر و سازمان يافته است. استفاده از اين روش، از آن جهت توصيه مي‌شود كه مي‌تواند، توانايي فراگيرنده را براي مطالعه، به خاطر سپاري و يادآوري مطالب درسي افزايش دهد.

  • اين روش كه براساس حروف اول مراحل پنج‌گانه آن نام گذاري شده است، داراي مراحل زير است:


 قدمها و مراحل روش PQRST

قدم اول: پيش‌خواني(Preview)

  •  اولين گام براي مطالعه يك كتاب درسي بررسي مقدماتي (مطالعه اجمالي) آن است، در اين مرحله، یک فصل از کتاب به صورتی خوانده میشود تا دید کلی نسبت به فصلهای اصلی پیدا گردد و اگر فصل ها متفاوت از یکدیگر هستند بهتر از به صورت کلی تمامی بخها مرور شوند.
  • پيش‌خواني موجب درك بيش‌تر مطالب مي‌شود چون، طي مطالعه اجمالي و آگاهي كلي فرد از موضوع مورد مطالعه، اجزاء كتاب و ارتباط آن با يكديگر در نظر خواننده‌ي آن مفهوم بهتري پيدا مي‌كند.
  •  مرحله پيش‌خواني شامل زیر مراحل روبرو میشود: خواندن عنوان فصل، خواندن سطحي مطالب يك فصل، تمركز و توجه روي عناوين بخش‌هاي اصلي و فرعي كتاب، نگاه‌گذار به تصاوير و مثال‌ها به ويژه خواندن دقيق بخش خلاصه آخر فصل است.

 

قدم دوم: طرح سوال( Question)

  •  پس از خاتمه مطالعه اجمالي يك بخش، در اين مرحله تعدادي از عناوين اصلي و فرعي، قسمتهاي مورد مطالعه به سوال تبديل مي‌شود.
  • با در نظر گرفتن اين مسأله كه طرح سوال از محتواي درسي، حس كنجكاوي و انگيزه يادگيري را در خواننده كتاب افزايش مي‌دهد، اين امر باعث افزايش دقت و تمركز فكري و در نتيجه سرعت و سهولت يادگيري مي‌شود.
  •  به عقيده‌ي بسیاری از روان شناسان، عامل كنجكاوي موجب افزايش اشتهاي ذهن براي يادگيري بيشتر مي‌شود و در نتيجه چنانچه اطلاعات حاصله ناشي از پرسش‌هاي معيني باشد، به راحتي تركيب مي‌شود و بيش تر در حافظه باقي مي‌ماند.

 

قدم سوم: خواندن (Reading)

  •  پس از مطالعه اجمالي و طرح سوالات برانگيزنده از عناوين كتاب درسي، قدم بعدي خواندن عميق و دقيق محتواي درسي براي درك و فهم صحيح آن است.
  •  در اين مرحله خواننده كتاب بايد تلاش كند تا درباره آن چه كه مي خواند فكر كند و آن را با آموخته‌هاي قبلي خود مرتبط سازد.

قدم چهارم: به خود پس دادن( Self-Recitation)

  •  پس از انجام قدم سوم و خواندن دقيق مطالب، بايد تلاش كرد تا ايده‌هاي اصلي محتواي مورد مطالعه بدون مراجعه به كتاب و از حفظ يادآوري شود.
  •  براي اين كار يادگيرنده مي‌تواند مطالب را ( با صداي بلند يا آهسته) به خود بازپس دهد.
  •  بايد تلاش كرد تا به پرسشهاي مطرح شده در مرحله سوم پاسخ داده شود و در صورت عدم امكان پاسخ‌يابي براي آنها بازگشت مجدد به متن اصلي و تكرار خواندن ضروري است.
    در صورتي كه قادر به بازگو كردن مطالب مطالعه شده در قالب كلمات و عبارات خود باشيم، مي‌توانيم ادعا كنيم كه آن مطالب را خوب ياد گرفته‌ايم.
  • با استفاده از تكنيك به خود پس دادن، فاصله‌هاي خالي اطلاعات و خلاء يادگيري افراد آشكار مي‌شود، و زمينه را براي سازماندهي مجدد مطالب در ذهن فراهم مي‌سازد.
  • به خود پس دادن، مرحله مرور و تكرار فعالانه مطالب درسي است كه اگر آن را به كار نبريم، فراگيري فعال نداريم و عليرغم تلاش و صرف وقت براي خواندن، در هنگام يادآوري مطالب به ويژه زمان امتحانات با مشكل مواجه مي‌شويم.
  • تكنيك به خود پس دادن يكي از اصول اوليه تثبيت اطلاعات در حافظه است و بايد زمان زيادي صرف مطالعه و از حفظ گفتن درس نمائيم.

 قدم پنجم:  آزمون( Test)

  • پس از پايان مراحل چهارگانه در يادگيري محتواي درسي، مي‌توان ميزان يادگيري‌هاي تحقيق يافته خود را ارزيابي كرد.
  •  در اين مرحله درمي‌يابيم كه تا چه اندازه مطالب را خوب و عميق آموخته‌ايم و كدام قسمت‌ها را خوب نياموخته‌ايم تا به مطالعه جبراني بپردازيم.
  • درج سئوالات و تمرينات در پايان فصول كتاب به اين منظور است كه فرد در پايان مطالعه پس از ارزيابي خود، در صورت نياز مراحل قبلي را مجدداً ارزيابي كند.

نکات مهم این روش یادگیری درس خواندن
*يكي از دلايل بروز اضطراب امتحان عدم رعايت قواعد قدمهای چهارم و پنجم است. يعني چون فراگيرنده، مطالب مطالعه شده را در ذهن خود سازماندهي نكرده و ميزان تسلط خود بر محتواي درسي را نمي‌داند. در نتيجه احساس اضطراب استرس و نگراني مي‌كند.
*نظر به سودمندي و كارآيي روش فوق به دانشجويان و دانش آموزان عزيز توصيه مي‌شود اصول و مراحل اين روش را در مطالعات درسي خود به كار گيرند.
*استفاده از اين روش در افزايش بازده يادگيري تأثيري قطعي دارد. اما مستلزم تمرين و تكرار است، و به صبر و حوصله و اراده قوي نيازمند است.